Start! 1. Mythodea

Sparta

Kaart van SpartaSparta was de hoofdstad van Laconië in het Oude Griekenland. De stad lag in het noorden van het centrale Laconische vlakte op de Peloponnesos, op de rechteroever van de rivier Eurotas. Overigens komt ons woord “ Laconiek”, wat betekent dat iemand rustig blijft, terwijl je dat niet hebt verwacht, hier vandaan. De Laconiërs stonden dan ook bekend dat ze alles doodkalm opnamen, zonder zich ergens druk over te maken.

Spartaanse Opvoeding

De Spartanen stonden bekend om hun spartaanse opvoeding. Zo werden alle pas geboren kinderen gekeurd door de Raad van Ouden (adviseurs van de koning). Als het kind gezond was mocht het blijven leven, was dat niet zo dan moest het kind dood. Lichamelijk of geestelijke gehandicapte kinderen werden van een berg afgegooid.

Voor de Spartanen was lichamelijk ontwikkeling heel erg belangrijk. De Spartaanse opvoeding leidde de jongens en meisjes op tot dodelijke militairen en overtuigende burgers.

Spartaanse jongeren aan het trainen

Spartaanse jongeren aan het trainen


Zo werden jongens vanaf hun 7e jaar weggehaald bij hun ouders en verplicht om in een internaat school te volgen. Uit iedere klas werd een dominante leider gekozen. Gehoorzaamheid werd met straffe hand en zwepen er in gedrild. Soms werd een willekeurige jongen zo maar in elkaar geslagen om te zien hoe sterk hij was. Dit is slechts een deel van deze strenge opvoeding.

Zo kregen alle 12 jarigen muziek en poëzie geleerd en op 18 jarige leeftijd kregen de jongens een strenge militaire opleiding. Deze was na 2 jaar afgerond en mochten de jongens trouwen. Tot hun 30e mochten woonden zij in een kazerne en mochten ze soms hun vrouwen zien. Een man was deze opleiding een vecht machine geworden en had recht op gevaarlijke missies.

Koning Leonidas

Leonidas

Leonidas

Leonidas I (Grieks: Λεωνίδας) was de koning van Sparta van 488 tot 480 v.Chr., uit het huis der Agiaden. Hij volgde zijn halfbroer Cleomenes I op nadat deze ongeschikt werd verklaard om koning te zijn. In de oude Spartaanse verhalen wordt hij een held genoemd, nadat hij met 300 Spartaanse soldaten in de slag bij Thermopylae vocht tegen het grote leger van de Perzische koning Xerxes de eerste, waarover hier onder meer.

Ik heb samen met mijn broer de film 300 gezien. De film gaat over deze slag bij Thermopylae en gaat eigenlijk om een onmogelijk te winnen gevecht. Het gigantische leger van Xerxes werd voor een groot deel verslagen door slechts 300 Spartanen, die uiteindelijk allemaal sterven.

Hier onder een stukje uit de film:

Strijd tegen de Perzen

Thermopylae

Slag bij Thermopylae

Misschien niet de meest roemrijke slag ooit, Thermopylae is in ieder geval wel de meest heldhaftige slag dat de klassieke wereld inging. Toen keizer Darius I de slag bij Marathon verloor in 490 v.C. van de Atheners (de Spartanen wilden wel versterkingen sturen, indien er toen geen opstand van Heloten was geweest), trok hij zich terug in zijn Perzische rijk. Zijn zoon, Xerxes, toen die aan de macht kwam, bracht het Perzische leger opnieuw op sterkte en waagde een nieuwe aanval op Griekenland. In 480 v.C. trok hij met zijn reusachtig leger de Hellespont over, gebruik makend van een door schepen gemaakte brug (een van de meest tot de verbeelding sprekende gebeurtenissen van de oudheid). Het Perzische leger van Xerxes moest ten koste van alles gestopt worden, zodat de Atheense bevolking naar Salamis vluchten kon om zich daar voor te bereiden op de strijd (de slag om Salamis). Daardoor verzamelde de Spartaanse koning Leonidas I samen met 300 Spartanen en zo’n 4900 Heloten, Thebanen, Thespianen en andere Grieken aan de Thermopylae, een nauwe bergpas.

falanx

Falanx-opstelling

Toen Xerxes er met al zijn pracht en praal arriveerde, kon hij er niet bij komen dat hij enkel een vijfduizendtal Grieken zag staan om weerstand te bieden, terwijl hijzelf zo’n 300 000 soldaten meegenomen had. Hij gaf de Grieken vier dagen tijd om zich terug te trekken en stuurde een bode die hen vroeg hun wapens neer te leggen en af te geven aan Xerxes, waarop Leonidas laconiek antwoordde : “Kom ze halen”. Op de vijfde dag viel Xerxes aan met zijn gewone infanterie, die niets waren met hun overmacht in aantallen omdat de Spartanen in een pas stonden en niet omsingeld konden worden. De infanterie faalde en werd in de pan gehakt door de Spartaanse hoplieten die met hun falanx opstelling nagenoeg onkwetsbaar waren. Xerxes, in zijn woede, liet zijn persoonlijke lijfwacht van de 10 000 beste Perzische soldaten – ‘de onsterfelijken’ onder leiding van Hyrdanes – aanvallen maar zelfs deze konden niet door de Spartaanse linies breken. Ook de zesde dag kon Xerxes geen doorbraak forceren. Echter, op de zevende dag trok de Griekse herder Ephialtes naar Xerxes en vertelde hem, in ruil voor goud, dat er nóg een bergpas bestond. Onmiddellijk werd een sterke Perzische legermacht, onder leiding van Hyrdanes en begeleid door de verrader, naar de andere bergpas gestuurd. Daar troffen ze duizend Phokianen aan die de bergpas bewaakten en bij het zicht van de gigantische Perzische overmacht vluchtten ze om dit aan Leonidas te vertellen. Toen Leonidas dit vernam, realiseerde hij dat dit een verloren strijd was en stuurde iedereen weg, behalve zijn 300 Spartanen en 700 Thespianen onder leiding van Demophilos, die weigerden te vertrekken.

In plaats van de Perzen af te wachten, viel Leonidas de Perzen aan en duizenden Perzen werden vermoord of de afgrond afgeduwd. Pas, toen de Spartaanse speren afgebroken werden en ze werden gedwongen ten zwaard te gaan, verloren ze hevig en Leonidas was een der eersten die stierf. De overgebleven Spartanen trachtten nog zijn lijk weg te sleuren van de Perzen, maar toen ook zij gedood werden door de Perzische pijlen, kwam het lijk in handen van Xerxes. Deze, uit woede omdat hij zo’n grote verliezen geleden had, liet het lijk onthoofden en kruisigen. Normaal gezien behandelen Perzen moedige tegenstanders met veel respect en geven ze hem een waardige begrafenis, toch was Xerxes zo woedend dat hij dit Leonidas dat niet gunde. En zo werd een einde gemaakt aan de legendarische blokkade van de Spartanen bij Thermopylae, die door hun moed nu nog steeds als voorbeeld voor een heroïsche nederlaag gebruikt worden. De overige Grieken plaatsten uit respect voor Leonidas een monument op zijn overlijdensplaats.